Skip Navigation

National Geographic Society This program is distributed in the U.S. and Canada by National Geographic and EHD. [learn more]

Multilingual Illustrated DVD [Tutorial]

The Biology of Prenatal Development




د زېږېدنې څخه مخکې د ماشوم د ودې بيالوژي

.پښتو [Pashtu (Pushto)]


 
Download English PDF  Download Spanish PDF  Download French PDF  What is PDF?
 

The Fetal Period (8 Weeks through Birth)

Chapter 37   9 Weeks: Swallows, Sighs, and Stretches

‏جنيني (فيټال) دوره تر زېږېدو پورې دوام کوي.

‏۹ اوونيوکې، د کټې ګوتې رودل پېل کېږي ‏او نازېږېدلی ماشوم کولای شي (امنياټيک) مايع ګوټ( بلع )کړي.

‏نازېږېدلی ماشوم همدارنګه کولای شي يو څيز کلک ونيسي، ‏خپل سر وړاندې او وروسته خوځوي ، ‏ژامې خلاصې او بندې کوي، ژبه ښوروي، اوسيلى کاږي او ځان غځوي.

‏عصبي اخذې پر مخ، د لاسونو په ورغوو کې ‏او د پښو په تلو کې معمولي لمس احساسولای شي.

‏د پښو په تلو د يو معمولي لمس په ځواب کې ‏نازېږېدلی ماشوم به خپل ورون او زنګون کوږ کړي او د پښو کټې ګوتې به تاوې کړي.

‏د سترګو لېمه اوس په بشپړه توګه بند وي.

‏په حنجره کې، د صوتي رشتو څرګندېدل ‏صوتي رشتې د ودې اشارې ورکوي.

‏په ښځينه نازېږېدلي ماشوم کې زهدان (رحم) د پېژندنې وړ دی ‏او نابالغې تکثري حجرې، چې د اووګونيا په نامه يادېږي، ‏په تخمدان کې دننه د اصل په څېر کېږي.

‏بهرني تناسلي اعضا د ځان په څرګندولو پېل کوي ‏(يعنې) د نرينه يا ښځينه په توګه.

Chapter 38   10 Weeks: Rolls Eyes and Yawns, Fingernails & Fingerprints

‏يو ناڅاپي ګړندۍ وده د ۹ او ۱۰ اوونيو ترمينځ ‏د بدن وزن ۷۵٪ زياتوي.

‏۱۰ اوونيو کې، د پورتنيو لېمو هڅېدنه ‏د ښکته په لور د سترګو د تاويدو سبب ګرځي.

‏نازېږېدلى ماشوم ارږمى اوباسي او زياترهً خوله وازوي او بندوي.

‏زياتره نازېږېدلي ماشومان د خپل ښي لاس کټه ګوته روي.

‏د کولمو مقطع د بطني رشتې په دننه کې ‏بېرته بطني خاليګاه ته راګرځي.

‏د هډوکو د تشکيلېدو مرحله په زياترو هډوکو کې روانه ده.

‏د لاسونو د ګوتو او د پښو د کټو ګوتو نوکان په وده پېل کوي.

‏له القاح څخه ۱۰ اوونۍ وروسته د ګوتو ځانګړې نښې څرګندېږي. ‏دغه نښې د ژوند په اوږدو کې د پېژندګلوۍ لپاره استعماليدای شي.

Chapter 39   11 Weeks: Absorbs Glucose and Water

‏۱۱ اوونيوته نژدې ‏پوزه او شونډې په بشپړه توګه تشکېليږي. ‏لکه د بدن د نورو غړو په شان، ‏په هر پړاو کې د دوی بڼه بدلېږي ‏(يعنې) د انسان د ژوند په دوران کې.

‏کولمې د ګلوکوز او اوبو په جذبولو پېل کوي ‏چې د نازېږېدلي ماشوم په واسطه ګوټ (بلع) شوى وي.

‏سره له دې چې جنس تعيينېږي، ‏(البته) د القاح له وخته ‏خو بهرني جنسي غړي اوس کېداى شي چې ‏مشخص شي. ‏(يعنې) د نرينه يا ښځينه په توګه.

Chapter 40   3 to 4 Months (12 to 16 Weeks): Taste Buds, Jaw Motion, Rooting Reflex, Quickening

‏د ۱۱ او ۱۲ اوونيو ترمنځ، ‏د نازېږېدلي ماشوم وزن نژدې ٦٠ % زياتېږي

‏۱۲ اوونۍ د يو درېمې پاى، په نښه کوي ‏يا د امېدوارۍ درېيمه برخه.

‏د خولې داخلي برخه د خوند(ذايقه) د ځانګړو غدو په واسطه پوښل کېږي
‏زېږېدو سره به د خوند غوټۍ پاتې شي ‏البته يواځې په ژبه او د خولې په پورتنۍ برخه کې.

‏د کولمو خوځېدنه د ١٢ اوونيو په سر کې پېل کېږي. ‏او نژدې تر ۶ اوونيو پورې دوام کوي.

‏کوم مواد چې لومړی د نازېږېدلي ماشوم او نوي پيدا شوي ماشوم له غټو کولمو څخه خارجېږي ‏د ميکونيم په نامه يادېږي. ‏دا ترکېب شوي دي ‏دهاضمې له انزايمونو څخه، ‏پروټينونو او هغو مړو حجرو څخه ‏چې د هضمي جهاز له قنات څخه اطراح کېږي.

‏۱۲ اوونيو ته نژدې د پورتنيو اندامونو اوږدوالی ‏تقريباً د بدن د تناسب وروستي حد ته رسېدلى وي. ‏ښکتني اندامونه ډېر وخت نيسي ‏چې خپل وروستي تناسب ته ورسېږي.

‏بې له ملا او د سر د پورتنۍ برخې څخه، ‏د نازېږېدلي ماشوم ټول بدن معمولي لمس ته غبرګون ښيي.

‏د جنسي ودې پورې تړلي توپيرونه ‏د لومړي ځل لپاره څرګندېږي. ‏د ساري په توګه ښځينه نازېږېدلى ماشوم د ژامې خوځښت ښيي ‏چې دغه خوزښت د نرينه په پرتله په ښځينه کې زيات تکرارېږي.

‏په توپيرې توګه د راوتلو غبرګون چې مخکې ولېدل شو، ‏خولې ته نژدې تحريک اوس منځ راوړي ‏تاوېدل د محرک لور ته او خلاصول د خولې. ‏دغه غبرګون ته د ريښيي غبرګون(روټنګ ريفليکس) وايي ‏او له زېږېدنې وروسته، دغه شان ادامه ورکوي ‏چې مرسته وکړي له نوي زېږېدلي ماشوم سره چې د خپلې مور د تي څوکه ومومي ‏د تي رودلو په وخت کې.

‏مخ ودې ته ادامه ورکوي ‏څرنګه چې د وازګو زېرمې غمبوري ډک کړي ‏او غاښونه خپله وده پېل کوي.

‏۱۵ اوونيو ته نژدې، وينه جوړونکې تنه ييزې حجرې رسېږي ‏او د هډوکي په مغز کې زياتوالى مومي. ‏د وينې د حجرو زياتره جوړول دلته واقع کېږي.

‏سره له دې چې خوځېدنه په ۶ اوونيز جنين کې پېل کېږي، ‏خو اميدواره ښځه د لومړي ځل لپاره د نازېږېدلي ماشوم خوځېدنه احساسوي ‏(البته) د ۱۴ او ۱۸ اوونيو تر مينځ . ‏په دوديزه توګه دغه پېښه د بيړې په نامه ياده شوې ده.

Chapter 41   4 to 5 Months (16 to 20 Weeks): Stress Response, Vernix Caseosa, Circadian Rhythms

‏۱۶ اوونيو ته نژدې، هغه تګلارې چې په کې داخلوي ‏د نازېږېدلي ماشوم په خېټه کې د يوې ستنې په واسطه ‏د يو هارموني تحريک ‏فشار او غبرګون له امله ‏(نار اډرينالين) ‏يا (نارايپينيفرين) د وينې په بهير کې خوشې کوي. ‏نوي زېږېدلي او لويان همدغه شان غبرګون ښيي ‏(البته) د متجاوزو تګلارو په وړاندې.

‏په تنفسي سيستم کې، ‏ وچه مرۍ اوس نژدې پر بشپړېدو ده.

‏يوه ساتونکې سپينه ماده، ‏چې د (ورنيکس کيسيوسا) په نامه يادېږي، ‏اوس نازېږېدلی ماشوم پوښي. ‏ورنيکس د پوستکي ساتنه کوي ‏له تخريش کوونکيو اغېزو ‏(البته) د امنيوټيک مايع څخه.

‏له ۱۹ اوونيو څخه د نازېږېدلي ماشوم حرکت، تنفسي فعاليت، ‏او د زړه ضربان د ورځيني دوران په تعقيبولو پېل کوي ‏چې د ورځيني متناوبو آهنګونو په نامه يادېږي.

Chapter 42   5 to 6 Months (20 to 24 Weeks): Responds to Sound; Hair and Skin; Age of Viability

‏۲۰ اوونيو ته نژدې(کوکليا) د غوږ دننه برخه ‏چې د اورېدلو يو غړی دی، ‏د يو بالغ تر اندازې رسېږي ‏دننه د پوره وده کړای شوي ‏داخلي غوږ. ‏وروسته له دې ، ‏به نازېږېدلی ماشوم غبرګون وښيي. ‏د غږونو يوې زياتيدونکې لړۍ ته.

‏وېښتان د سر د پوستکي له پاسه په لويدو پېل کوي.

‏د پوستکي ټولې طبقې او جوړښتونه موجود دي، ‏چې په کې د وېښتو کڅوړې او غدې شاملې دي

‏۲۱ تر ۲۲ اوونيو . له القاح وروسته، ‏سږي يو څه وړتيا ترلاسه کوي چې هوا تنفس کړي. ‏دغه د عمري ژوندي پاتې کېدلو په توګه ګڼل کېږي ‏ځکه له رحم څخه بهر ژوندي پاتې کېدل ‏د ځينو نازېږېدلو ماشومانو لپاره شوني کېږي. ‏اوږدو پرله پسې طبي پرمختګونو ‏دا امکانات منځ ته راوړي دي چې ژوند وساتي ‏د بې مودې زېږول شويو ماشومانو.

Chapter 43   6 to 7 Months (24 to 28 Weeks): Blink-Startle; Pupils Respond to Light; Smell and Taste

‏۲۴ اوونيو ته نژدې د سترګو لېمه بيا پرانيستل کېږي. ‏او نازېږېدلى ماشوم د سترګو رپولو غبرګون څرګندوي. ‏دغه غبرګون ناڅاپي لوړو غږونو ته ‏په نمونيي توګه ډېر ژر په ښځينه نازېږېدلي ماشوم کې وده کوي.

‏ډېرو څېړونکو راپور ورکړی دی چې لوړو غږونو ته مخامخ کول ‏کېدای شي د نازېږېدلي ماشوم په روغتيا منفي اغېزه وکړي. ‏سملاسي پايلې ‏چې په کې شامل دي د زيات وخت لپاره د زړه د ضربان زياتېدل، ‏د نازېږېدلي ماشوم اضافي ګوټل او په ناڅاپي توګه په چلن کې بدلونونه. ‏په اوږد مهاله شونو پايلو کې د اورېدلوحالت له لاسه ورکول شامل دي.

‏د نازېږېدلي ماشوم د تنفس اندازه کېدای شي پورته لاړه شي ‏په يوه دقيقه کې تر ۴۴ د ساه ننه ايستلو او ساه اخيستلو دورانونو پورې.

‏د امېدوارۍ په وروستۍ درېيمه برخه کې، ‏د دماغ وده په تيزۍ سره ۵۰ ٪ د هغه انرژي مصرفوي ‏چې د نازېږېدلي ماشوم په واسطه استعمالېږي. ‏د دماغ وزن ۴۰۰ ٪ او ۵۰۰ ٪ تر مينځ زياتېږي.

‏۲۶ اوونيو ته نژدې سترګې اوښکې توليدوي.

‏د سترګو کسي ژر تر ژره په ۲۷ اوونيو کې د رڼاپه وړاندې غبرګون ښکاره کوي. ‏دغه غبرګون هغه رڼا سموي چې ‏د ژوند تر پايه پورې شبکيې ته رسېږي.

‏ټولې اجزاوې چې اړتيا وي ورته ‏د يو فعال شامي حس لپاره، فعالې وي. ‏د بې مودې ماشومانو مطالعه ‏د بوی د کشفولو وړتيا څرګندوي ‏له القاح څخه وروسته د ۲۶ اوونيو په لومړيو کې

‏په امنيوټيک مايع کې د يوې خوږې مادې اېښودل ‏د نازيږيدلي ماشوم په واسطه د ګوټ کولو کچه زياتوي. ‏په پرتله ييز ډول، د نازېږېدلي ماشوم په واسطه ګوټل کمېدل ‏د ترخې مادې رامنځ ته کېدل دي. ‏زياتره په مخ د تاثراتو څرګندونه ورپسې وي.

‏د قدم اوچتولو په شان د پښو د حرکتونو د يوې لړۍ په واسطه ‏ګرځېدلو ته ورته نازېږيدلى ماشوم د شاخېز تمثيلوي.

‏د نازېږېدلي ماشوم غونجېدل کمېږي ‏کله چې نوره وازګه هم د پوستکي لاندې تشکيل شي. ‏وازګه يو مهم رول لوبوي د بدن د حرارت په ساتلو ‏او د انرژۍ په ذخيره کولو کې له زېږېدنې وروسته.

Chapter 44   7 to 8 Months (28 to 32 Weeks): Sound Discrimination, Behavioral States

‏۲۸ اوونيو ته نژدې نازېږېدلی ماشوم فرق کولای شي ‏(البته) د لوړو او ټيټو غږونو ترمنځ.

‏۳۰ اوونيو ته نژدې تنفسي خوځښتونه ډېر عام شي ‏او په يو منځني نازېږېدلي ماشوم کې او د وخت له ۳۰ ٪ څخه تر ۴۰ ٪ پورې پېښېږي.

‏د اميدوارۍ د وروستيو ۴ مياشتو په موده کې، ‏د نازېږيدلي ماشوم د برابر شويو فعاليتونو دورانونه څرګندوي ‏چې د استراحت په وختونوکې قطع کېږي. ‏دغه د سلوکي وضعيتونه ‏تل زياتيدونکې پېچلتيا منعکس کوي. ‏(البته) د مرکزي عصبي سيستم.

Chapter 45   8 to 9 Months (32 to 36 Weeks): Alveoli Formation, Firm Grasp, Taste Preferences

‏تقريباً ۳۲ اوونيو ته نژدې، ‏حقيقي هوايي کڅوړې (الويولي) ، ‏يا د هوايي کڅوړو ژوانکې، ‏په سږو کې په وده پېل کوي. ‏له زېږېدنې وروسته به تر ۸ کالو پورې د جوړښت وده دوام وکړي.

‏په ۳۵ اوونيو کې نازېږېدلی ماشوم کلکې منګولې اچولاى شي.

‏د نازېږېدلي ماشوم څرګندونې بېلابېلو موادو ته، ‏تر زېږېدنې وروسته د هغه د خوند په ټاکلو اغېزه کوي. ‏د ساري په توګه: د کومو نازېږېدلو ماشومانو ميندې چې باديان مصرفوي ، ‏يوه ماده چی ليکور ته د هغې خوند ورکوي، ‏له زېږېدلو وروسته يې باديانو ته تمايل ښودلی دی. ‏نوي زيږېدلي ماشومان، چې له زېږېدلو مخکې يې باديان نه وي ليدلي، نه خوښوي.

Chapter 46   9 Months to Birth (36 Weeks through Birth)

‏نازېږېدلی ماشوم د لنګون درد شروع کوي ‏ يو هارمون د ډېر مقدار په خوشې کولو سره د اسټروجن په نامه يادېږي، ‏او په پاى کې نازېږېدلي ماشوم د نوي زېږېدلو په لور لېږدول کېږي.

‏درد د رحم د يو پياوړي انقباض په واسطه معلومېږي. ‏او په پاى کې د ماشوم زېږېدل واقع کېږي.

‏له القاح څخه تر زېږېدنې پورې او له هغه نه هغه خوا، ‏د انسان وده متحرکه، جاري او مغلقه ده. ‏د دغې عجيبې پروسې په باره کې نوي انکشافونه ‏په پراخه پيمانه د نازيږيدلي ماشوم مهمه اغېزه څرګندوي ‏په عمري روغتيا باندې.

‏څرنګه چې زمونږ پوهه د انسان د لومړنۍ ودې په باره کې پرمختګ کوي، ‏همدارنګه د روغتيا په ښه والي کې زمونږ وړتيا زياتېږی ‏(البته) دواړه مخکې او وروسته له زېږېدنې څخه.


Add a Comment

Your Name: Log In 3rd-party login: Facebook     Google     Yahoo

Comment: