| |
The Fetal Period (8 Weeks through Birth)
Chapter 37 9 Weeks: Swallows, Sighs, and Stretches
|
| |
| Okres płodowy trwa do chwili narodzin.
|
| Do końca 9. tygodnia
pojawia się odruch ssania kciuka,
a płód może już przełykać
płyn owodniowy.
|
| Płód może już również
chwytać przedmioty,
poruszać głową do przodu i do tyłu,
otwierać i zamykać szczękę, poruszać
językiem, wzdychać i przeciągać się.
Receptory nerwowe twarzy, dłoni
oraz podeszew stóp
mogą odczuwać lekki dotyk.
"W odpowiedzi na delikatny dotyk
podeszwy stopy"
płód zegnie nogę w biodrze i kolanie
oraz może podkurczyć palce stóp.
|
| Powieki są teraz zupełnie zamknięte.
|
| Pojawienie się w krtani
więzadeł głosowych
sygnalizuje początek
rozwoju strun głosowych.
|
| U płodów żeńskich
rozpoznawalna jest macica
oraz niedojrzałe komórki rozrodcze,
zwane oogoniami,
replikujące w obrębie jajników.
Zewnętrzne narządy płciowe
zaczynają się różnicować
na męskie lub żeńskie.
|
Chapter 38 10 Weeks: Rolls Eyes and Yawns, Fingernails & Fingerprints
|
| |
| Przełom wzrostowy
pomiędzy końcem 9. i 10. tygodnia
prowadzi do zwiększenia
masy ciała o ponad 75%.
|
| Do końca 10. tygodnia
stymulacja górnej powieki
wywołuje kierowanie
gałki ocznej ku dołowi.
Płód ziewa i często otwiera
oraz zamyka usta.
|
| Większość płodów ssie prawy kciuk.
Odcinki jelita w obrębie pępowiny
zawracają do jamy brzusznej.
|
| Kostnienie zachodzi
w większości kości.
|
| Paznokcie u rąk i stóp
zaczynają się rozwijać.
|
| Niepowtarzalne odciski palców pojawią
się 10 tygodni po zapłodnieniu.
Ich wzory mogą być wykorzystywane
do identyfikacji w ciągu życia.
|
Chapter 39 11 Weeks: Absorbs Glucose and Water
|
| |
| Do końca 11. tygodnia
nos i wargi są już zupełnie wykształcone.
Podobnie jak w przypadku
innych części ciała,
ich wygląd będzie się zmieniać
na każdym etapie cyklu życia człowieka.
|
| Jelita zaczynają
wchłaniać glukozę oraz wodę
połkniętą przez płód.
|
| Mimo że płeć została określona
w czasie zapłodnienia,
zewnętrzne narządy rozrodcze
mogę się teraz
różnicować na męskie lub żeńskie.
|
Chapter 40 3 to 4 Months (12 to 16 Weeks): Taste Buds, Jaw Motion, Rooting Reflex, Quickening
|
| |
| Pomiędzy końcem 11. i 12. tygodnia
masa płodu wzrasta o blisko 60%.
Dwanaście tygodni wyznacza koniec
pierwszych trzech miesięcy
lub pierwszego trymestru ciąży.
|
| Różne kubki smakowe pokrywają teraz
wnętrze jamy ustnej.
|
| Do chwili narodzin
kubki smakowe pozostaną
jedynie na języku oraz podniebieniu.
|
| Ruchy jelit rozpoczynają się
po upływie 12 tygodni
i trwają przez nastepne około 6 tygodni.
Pierwsza substancja wydalana z
okrężnicy płodu i noworodka
nazywana jest smółką.
Składa się ona z enzymów trawiennych,
białek oraz obumarłych komórek,
pochodzących z przewodu
pokarmowego.
|
| Do końca 12. tygodnia,
długość kończyn górnych
osiągnęła już prawie swój końcowy
rozmiar w stosunku do wielkości ciała.
Dolnym kończynom
potrzeba więcej czasu,
aby osiągnąć ostateczne proporcje.
|
| Z wyjątkiem pleców
oraz górnej części głowy,
całe ciało płodu
reaguje na delikatny dotyk.
|
| Rozwojowe różnice płciowe
pojawiają się po raz pierwszy.
Na przykład płody żeńskie
wykazują częstsze ruchy
żuchwy niż męskie.
|
| W przeciwieństwie do reakcji
odstawienia, obserwowanej później,
stymulacja okolic ust wywołuje teraz
zwracanie się w stronę bodźca
i ich otwieranie.
Reakcja ta nazywana jest
"odruchem szukania"
i utrzymuje się po urodzeniu,
pomagając noworodkowi
odnaleźć sutek swojej matki
w czasie karmienia piersią.
|
| Twarz dojrzewa dalej,
gdy warstwy tłuszczu zaczynają
wypełniać policzki
i następuje rozwój zębów.
|
| Do końca 15. tygodnia, krwiotwórcze
komórki macierzyste docierają
i zaczynają się namnażać
w szpiku kostnym.
Większość komórek krwi
powstanie w tym właśnie miejscu.
|
| Mimo że ruchy zaczynają się
u 6-tygodniowego zarodka,
kobieta w ciąży po raz pierwszy
odczuwa ruchy płodu
pomiędzy końcem 14. i 18. tygodnia.
Tradycyjnie, zdarzenie to nazywane
jest pierwszymi ruchami płodu.
|
Chapter 41 4 to 5 Months (16 to 20 Weeks): Stress Response, Vernix Caseosa, Circadian Rhythms
|
| |
| Do końca 16. tygodnia zabiegi
polegające na wprowadzeniu
igły do jamy brzusznej płodu
wyzwalają hormonalną
reakcję na stres,
uwalniając noradrenalinę
lub norepinefrynę do krwiobiegu.
|
| W układzie oddechowym
drzewo oskrzelowe jest już
prawie zupełnie ukształtowane.
|
| Biała substancja ochronna,
zwana mazią płodową,
pokrywa teraz cały płód.
Maź chroni skórę
przed drażniącym działaniem
płynu owodniowego.
|
| Od końca 19. tygodnia ruchy płodu,
czynność oddechowa
oraz częstotliwość akcji serca zaczynają
przyjmować kształt cykli dziennych
zwanych rytmami okołodobowymi.
|
Chapter 42 5 to 6 Months (20 to 24 Weeks): Responds to Sound; Hair and Skin; Age of Viability
|
| |
| Do końca 20. tygodnia, ślimak,
będący narządem słuchu,
osiąga dojrzały rozmiar
wewnątrz w pełni rozwiniętego
ucha środkowego.
Od teraz
płód będzie reagował
na rosnący zakres dźwięków.
|
| Włosy zaczynają rosnąć na skórze głowy.
Wszystkie powłoki skórne
oraz struktury są już obecne,
w tym również mieszki włosowe
oraz gruczoły.
|
| Do końca 21. do 22. tygodnia
po zapłodnieniu,
płuca osiągają częściową zdolność
oddychania powietrzem.
Okres ten uznawany jest
za wiek przeżywalności,
gdyż w tym czasie
przetrwanie poza macicą
dla niektórych płodów
staje się możliwe.
|
Chapter 43 6 to 7 Months (24 to 28 Weeks): Blink-Startle; Pupils Respond to Light; Smell and Taste
|
| |
| Do końca 24. tygodnia
powieki ponownie otwierają się,
a płód zaczyna wykazywać reakcję
mrużenia oczu na bodziec zaskoczenia.
Ta reakcja na nagłe, głośne dźwięki
zwykle rozwija się szybciej
u płodów żeńskich.
|
| Niektórzy badacze donoszą,
że narażenie na głośne dźwięki
może niekorzystnie wpłynąć
na zdrowie płodu.
Bezpośrednie konsekwencje
obejmują wydłużoną,
wzmożoną częstotliwość akcji serca,
wzmożony odruch połykania u płodu
oraz nagłe zmiany zachowania.
Możliwe skutki długoterminowe
obejmują utratę słuchu.
|
| Szybkość oddychania płodu
może wzrosnąć nawet
do 44 cykli wdech-wydech na minutę.
|
| W czasie trzeciego trymestru ciąży,
gwałtowny wzrost mózgu
pochłania ponad 50% energii
wykorzystywanej przez płód.
Masa mózgu wzrasta od 400 do 500%.
|
| Do końca 26. tygodnia
oczy zaczynają produkować łzy.
Źrenice reagują na światło
po upływie 27 tygodni.
Reakcja ta reguluje ilość światła,
jaka dociera do siatkówki w ciągu życia.
|
| Wszystkie elementy potrzebne
do funkcjonowania zmysłu
węchu są już sprawne.
Badania prowadzone u wcześniaków
ujawniają zdolność
wykrywania zapachów
już po 26 tygodniach
od zapłodnienia.
Umieszczenie słodkiej substancji
w płynie owodniowym
zwiększa częstotliwość
przełykania u płodu.
I odwrotnie: zmniejszona
częstotliwość połykania u płodu
występuje po wprowadzeniu
substancji gorzkiej.
Pojawia się często również
zmiana grymasu twarzy.
|
| Dzięki serii ruchów nóg,
przypominających kroczenie
i podobnych do chodu,
płód koziołkuje.
|
| Płód wydaje się mniej pomarszczony
wraz z tworzeniem się
warstw tłuszczu pod skórą.
Tłuszcz pełni podstawową rolę
w utrzymaniu temperatury ciała
oraz magazynowaniu energii
po urodzeniu.
|
Chapter 44 7 to 8 Months (28 to 32 Weeks): Sound Discrimination, Behavioral States
|
| |
| Do końca 28. tygodnia płód może
rozróżniać
wysokie oraz niskie dźwięki.
|
| Do końca 30. tygodnia,
ruchy oddechowe są częstsze
i mogą zajmować od 30 do 40% czasu
u przeciętnego płodu.
|
| W ciągu ostatnich 4 miesięcy ciąży
płód wykazuje okresy
skoordynowanej aktywności,
przerywane okresami odpoczynku.
Te stany behawioralne
odzwierciedlają ciągle rosnący rozwój
ośrodkowego układu nerwowego.
|
Chapter 45 8 to 9 Months (32 to 36 Weeks): Alveoli Formation, Firm Grasp, Taste Preferences
|
| |
| Do końca 32. tygodnia,
prawdziwe pęcherzyki płucne,
lub komórki oddechowe
zaczynają rozwijać się w płucach.
Ich kształtowanie trwać będzie
do ukończenia
8. roku życia od chwili narodzin.
|
| Po upływie 35 tygodni płód potrafi
wykonać mocny zacisk dłoni.
|
| Ekspozycja płodu na różne substancje
wydaje się wpływać
na preferencje smakowe po urodzeniu.
Na przykład płody,
których matki jadły anyż,
substancję, która nadaje
lukrecji jej smak,
wykazywały upodobanie
do anyżu po urodzeniu.
Noworodki, które w okresie płodowym
nie miały z nim kontaktu, nie lubiły go.
|
Chapter 46 9 Months to Birth (36 Weeks through Birth)
|
| |
| Płód inicjuje poród,
wydzielając duże ilości
hormonu zwanego estrogenem,
tym samym rozpoczynając przejście
od etapu płodu do noworodka.
Z porodem związane są
silne skurcze macicy,
prowadzące do narodzin dziecka.
|
| Od zapłodnienia do narodzin i dalej,
rozwój człowiek jest dynamiczny,
ciągły i złożony.
Nowe odkrycia dotyczące
tego fascynującego procesu
coraz to bardziej dowodzą istotnego
wpływu rozwoju płodowego
na zdrowie w ciągu życia.
Wraz z głębszym rozumieniem
wczesnego rozwoju człowieka,
rośnie również nasza zdolność
do poprawy zdrowia -
zarówno przed, jak i po narodzinach.
|
